Maltepe Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Grafik Tasarım Bölümü 3. sınıf öğrencisi Ali Can Etik, Maya İletişim‘in sahibi Nevzat Çalışkan’a tasarım konusunda merak ettiği her şeyi sordu. INC, Men’s Health, Women’s Health gibi uluslararası yayınları Türkiye’ye getiren Çalışkan, Trendsetter Dergisi‘nin de yaratıcısı… Dergi tasarımı konusunda önemli işlere imza atan Çalışkan, Etik’in tasarım konusunda merak ettiği soruları yanıtladı.
Yayıncılığı meslek olarak seçmenizde etkili olan bir şeyler var mıydı?
Ben gazeteci olmaya karar vermiştim. Hürriyet Gazetesi sınavlara hazırlandığım sene 25′inci yılını kutlamıştı. Bir hafta sonu gazete çok kalın çıkmıştı. Eski gazetelerini de basmışlardı, çok hoşuma gitmişti. Ben o zaman doğru karar verdiğimi anladım. Sınavlarda ilk tercihim olan gazetecilik bölümünü kazandım.

Tasarım denildiğine aklınıza ilk gelen ne oluyor?
Benim için tipografi önemli. Harflerle aram iyidir. Gazetecilik eğitimi aldım ama daha o dönemlerde harflere merakım vardı. Gazetecilik üzerine daha sonra fotoğraf eğitimi aldım.
Türkiye’de grafik tasarımın önemi anlaşıldı mı?
Son dönemde, evet. Bizim jenerasyon şöyle sıkıntılı bir dönem yaşadı: Grafik tasarım diye bir şey yoktu. Tasarımlar elle çiziliyordu. Sonra birden bilgisayarlar çıktı ve masaüstü yayıncılık başladı. O zamanlar bilgisayarlar pahalıydı. Biraz parası olan hemen makine alıyordu. Makine alınca her şey halloluyordu sanki. Yalnızca bilgisayar grafik tasarım için yeterli değil aynı zamanda tasarımcı da etkili. Masaüstü yayıncılığın başladığı bu ilk yıllar çok sıkıntılıydı. Son 5 yıldır biraz daha ön planda grafik tasarım. Markalar, kurumlar bu anlamda yatırımlar yapıyor.
Hangi dergileri tasarladınız?
1993′te 1 Numara Hearst Yayıncılık tarafından yayınlanan Bazaar Dergisi’nde çalışmaya başladım. Sonra bütün çıkan yayınlarda kreatif direktör olarak yer aldım. Esquire, Cosmo Gril, House Beautiful, FHM dergilerini de hazırladım.
İş hayatınızda ne gibi zorluklarla karşılaştınız?
Bazı yöneticiler vardır kadınlarla çalışmak ister. Ben öyle bir yönetici ile çalıştım. Dolayısıyla böyle birine yeteneğinizi üç kat daha fazla göstermeniz lazım.
Şirketinizi nasıl kurdunuz?
2001 krizinde Dinç Bilgin’in sahibi olduğu grupta 1 Numara Hearst Yayıncılık’taydık. Kriz döneminde çalıştığımız kurum zor durumdaydı. O zaman bir dergi düşünüyordum. Markalar cumhuriyetine- Maçka, Nişantaşı, Teşvikiye’yi kastediyorum- hitap etse, oralardaki tasarımı, modayı anlatsa, kapağında hiç bir şey olmasa diye hayal ediyordum. Bu hayalimi yazılı hale getirdim.
İlk derginiz Trendsetter böyle mi doğdu?
Bir matbaacı arkadaşıma hayalimi anlatırken ‘gel basalım’ dedi. Derginin master’ını hazırlayıp tanıtımını yaptım. Puma, Adidas, Tommy Hillfiger gibi markalar ne yapmak istediğimi anladılar ve önemsediler. Dergimi basabildim. 3-4 sayı tasarımını yaptım, yazılarını yazdım yani tektim. İlk ilan da Nokia’dan geldi.
Şu anda kaç derginiz var?
8 tane tüketici dergimiz var. 8 tane de kurumsal yayın var. Kurumsal yayınlarda ilerlemeyi, bu alanda şansımız olduğunu düşünüyoruz. Yurtdışında da kurumsal yayıncılığın ilerlediğini görüyoruz. Bunun için Maya Plus adında bir şirket kurduk. Maya Plus’ı şemsiye marka haline getirip alt markalarını oluşturduk. Dergilere bağlı olarak online yayıncılık da yapıyoruz.Yurtdışındaki yayın şirketlerinin size bakışı nasıl?
Buna en iyi örneği şöyle anlatabilirim. Geçen yıl Hearst Grubu ile görüşme yaptık. Türkiye’den 5 grup ile görüştüler ve biri de bizdik. Toplantı New York’ta onların binasında yapıldı. Yaptığımız görüşmede onlara küçük bir grup olduğumuzu söyledik ancak aldığımız yanıt şu idi: “Evet, biliyoruz ama sizin yapamayacağınızı düşünseydik şu anda burada olmazdınız.” Bu bizim için önemli bir şeydi. Hızlı balığız ve hızlı düşünüp karar alabiliyoruz. Şirketimizde yatay iletişim var. Henüz dikey iletişim kurmadık şirkette ve bunun da faydalarını görüyoruz. Buraya gelecek yabancı şirketler için ideal partner konumundayız. Aynı zamanda uluslararası yayıncıların zaman zaman bir araya geldiği bir etkinlik var. Oraya da katılıyoruz.
Tasarımlarınızı yaparken hangi programları kullanıyorsunuz?
Masaüstü yayıncılık başladığında bir sürü program vardı. Ben o programlar karşısında her zaman Quark’ı önemsiyordum. Zaten gördük ki Quark kaldı, diğerleri gitti. Şimdi bizim ofisimizde InDesign kullanılıyor. Yaklaşık 4-5 yıldır kullanıyoruz. Aynı zamanda Freehand ve Photoshop’u bir sayfada var edilebiliyoruz bu program sayesinde…
Bir grafik tasarımcıda bulunması gereken temel özellikler nelerdir?
Bir kere meraklı olmazsa bu iş olmaz. Görsel hafızası kuvvetli olacak. Bazı görüntüleri, yüzleri, sayfaları unutmayacak. Bir çöplük gibi dergi karıştıracak. Sürekli kim, ne yapmış diye bakması gerekiyor. Nasıl yapmış da bunu becermiş sorusunun yanıtını aramalı baktığı sayfalarda…
Hangi kaynakları takip etmemizi önerirsiniz?
Creative Review, farklı alanlarda işler basıldığı için iyi bir kaynak. Bunun yanında Computer Arts aynı şekilde kullanılabilecek kaynak.
Etkilendiğiniz tasarımcılar ya da akımlar var mı?
Zaman zaman 4-5 yıllık rüzgarlar oluyor tasarımda. Kendimi bu rüzgarlardan ayrı tutabiliyorum. Bazıları bu rüzgarlara kapılır ama hemen geri dönerler. Benim bu anlamda dergicilikte, yayıncılıkta örnek aldığım tek kişi var; Fabian Baron. İtalyan ve İngiliz Vogue’u yaptı. ABD Bazaar’ı yaptı. Şu anda Fransız Vogue’un başında. Yaptıkları beni etkiliyor. Hayatına yaydığı bir felsefesi olduğunu ve tasarımlarına bunu yansıttığını düşünüyorum. O’nun yaptığı işlerin hepsini izlemek isterim.
Şu andaki başarınızı neye borçlusunuz?
Çok çalıştım. Ben daha liseyi bitirmeden gazeteci olmaya karar vermiştim.
Genç grafik tasarımcı arkadaşlara ne gibi tavsiyelerde bulunabilirsiniz?
Okuduğu bölümle ilgili stajlarını yapmaya çalışsınlar. Okul bittiğinde hayata karıştıklarında staj yapmamışlarsa şok yaşayacaklar. Okul bittiğinde beklenti de daha fazla olacağından sıkıntı katlanacak. Bizim buraya da çok fazla stajyer geliyor. Kalmak isteyen kalır, buraya gelip staj yaptıktan sonra kalan ardından derginin genel yayın yönetmeni olan arkadaşlarımız var. Ayrıca projeniz var ise bunları yazılı hale getirin. Yazılı hale getirip paylaşın. Kime, ne fayda sağlayacağı net olsun. Bu fayda üzerinden insanlar sizi bulur.